جمال الدين محمد الخوانساري

185

شرح آقا جمال خوانسارى بر غرر الحكم ودرر الكلم ( فارسي )

دو چيزست كه هم وزن نمىشود با آنها هيچ كردارى ، نيكوئى پرهيزگارى ، واحسان كردن بسوى مؤمنان . يعنى هيچ كار خيرى برابرى نمىكند با آنها ، وآنها از همه در ميزان حسنات سنگين ترست . 5772 شدّة الحرص من قوّة الشّره وضعف الدّين . سختى حرص از قوّت شره است وضعف دين ، يعنى از آنها ناشى مىشود . و « شره » چنانكه أكثر أهل لغت گفته‌اند بمعنى غلبهء حرص است ، وپوشيده نيست كه آن در اينجا مناسب نيست چه آن همان سختى حرص است . وبعضي گفته‌اند كه « شره » بكسر شين وفتح راء « 1 » بمعنى نشاط وفرحناكى است ودر اينجا اين معنى مناسب است كه مراد اين باشد كه : حرص زياد از قوّت نشاط وفرحناكى ودر غم عاقبت وآخرت نبودن وسستى دين ناشى مىشود . 5773 شدّة الجبن من عجز النّفس وضعف اليقين . سختى ترسناكى از ناتوانى نفس وسستى يقين است ، مراد ترسناكى زيادست در جهاد ومانند آن واين كه آن از عجز نفس وضعف يقين بمعارف إلهيّه ناشى مىشود واگر كسى را قوّت نفسي باشد وبيقين قوى داند كه آنچه حق تعالى امر بآن كرده خير أو در آن باشد ، واگر ضررى در آن باو برسد تلافى آن بأضعاف مضاعفه خواهد شد يقين أو را در آنها ترس زيادى بر آنچه لازمهء نفوس بشريه است نشود ، وهمچنين در مهالك ديگر هر گاه يقين أو قوى باشد ، باين كه آنچه باو برسد بظلم وعدوان تلافى

--> ( 1 ) اين تقرير اشتباهى است از شارح ( ره ) چنانكه در سابق نيز در ذيل مثل اين بيانى از أو ياد شد ، زيرا كه « شرّه » كه لغويان آنرا بمعنى نشاط وفرحناكى گفته‌اند از مادّهء « ش ر ر » است كه مضاعف ميباشد ومادّهء « شره » از نوع صحيح است پس از دو مادّهء مختلف هستند بلى اگر « شرّه » را بكسر شين وتشديد راء مفتوحه وبتاء زيادت در آخر كلمه بخوانيم بيان شارح ( ره ) درست خواهد بود ليكن بيان وى اين مدّعا را نمىرساند چنانكه ظاهرست .